زياد زنان آزاد ، براى مدتى طولانى محدوديت چهار نفر را حفظ نكردند « 87 » ابتدا موقعيت عصر بعدى بود كه آنها را وادار به مراعات دستوراتى مطابق با قرآن كرد . « 88 » به طور كلى نزد قبايل ابتدايى در نواحى كوهستانى جنوب درياى خزر ، رسوم بومى و قديمى زناشويى ، نظير آنكه ازدواج فقط در ميان افراد هم‌قبيله مجاز است ( پايان قرن چهارم هجرى قمرى / دهم ميلادى در ديلم ) ، « 89 » حفظ مىشد . اين نوع ازدواج شايد با نوع متداول آن در عصر ساسانى ، يعنى ازدواج موروثى و قديمى با خويشاوندان « 90 » ارتباط داشت ، كه در اسلام ، حد اقل تا مرتبهء خاصى ممنوع است . ( ريشه‌كن كردن آن در ساير ولايات اين سرزمين ، مانند سيستان ، در قرن سوّم / نهم و چهارم هجرى قمرى / دهم ميلادى مشكلات فوق‌العاده ايجاد كرد . ) « 91 » در اين مناطق كه مردم آن در آن زمان هنوز به طور عمده زرتشتى بودند ( طبرستان ) « 92 » ، ربودن زنان تا مدتها متداول بود ، و بعد از آن به‌عنوان تعدى واقعى - و نه به‌صورت شكل سنتى آن - ادامه يافت . « 93 » ( همچنين در آن زمان تجاوز حاكم به زنان ، دختران يا كنيزان رعايا به‌عنوان جنايتى تلقى و محكوم مىشد ) . « 94 » يكى از انواع فرعى ربودن زنان ، به شكل اختيارى و مرسوم آن ، شايد اين بود كه در مسابقهء

--> ( 87 ) . اسپاهبذ طبرستان در حدود سال 138 ه / 755 م « در كوهستان » 93 زن و هركدام در منزلى مجزا داشت براى سوگلى قصرى در كنار دريا بنا شد . وى همچنين ديدارهاى نوبتى معين از آنان به عمل مىآورد : ابن اسفنديار : تاريخ طبرستان ، ص 115 و بعد . ( 88 ) . همچنين محمود غزنوى در سال 420 ه / 1029 م در مقابل مجد الدولة آل بويه در رى كه بيش از 50 زن غير عقدى در اختيار داشت . مجد الدولة براى دفاع از اين موضوع . آن را « عادت نياكان خويش » قلمداد كرد : ابن اثير : الكامل ، ج 9 ، ص 128 . ( 89 ) . مقدسى : احسن التقاسيم ، ص 368 و بعد ( رعايت نكردن اين فرمان مجازات مرگ داشت ) . ( 90 ) . كريستنسن ، ص 318 و بعد . ( 91 ) . ابن خلدون / چاپ ووستنفلد ، ج 2 ، ص 88 . - رجوع كنيد به : Goldziher , Had . 72 ( 92 ) . حدود العالم ، ص 136 ( سال 372 ه / 982 م ) . ( 93 ) . سال 599 ه / 1203 م سلطان غوريان شهاب الدين ، با زن ربوده شده برادرش ( كه خواننده بود ) ازدواج كرد ، كه او بعدا طرد و تبعيد شد : ابن صاعد : ، طبقات الامم ، ص 100 . ( 94 ) . ابن اثير : الكامل ، ج 4 ، ص 217 ( سال 92 ه / 12 - 711 م در خوارزم ) . - رجوع كنيد همچنين به : ابن اثير : الكامل ، ج 8 ، ص 61 ( سال 317 ه / 929 م مردآويج ) .